Da, răng, tóc và dáng người tạo nên cái đẹp, gây thiện cảm ban đầu. Răng bên ngoài có lớp ngà – Khi chất ngà vàng, xỉn màu, khô(xỉ táo) Đông y cho là phế táo, vị hoả thịnh gây mất tân dịch nhiều, hay sau ốm kéo dài thận âm suy. Móng, tóc Đông y cho là huyết dư – Tóc dễ gẫy rụng, là do huyết kém. Thận sinh tinh, tinh sinh tuỷ, tuỷ sinh huyết, thận kém thì tóc cũng kém. Còn dáng là do cha mẹ cho, qúa trình sống lao động tạo nên dáng(nên nhớ tập luyện công phu cũng là một loại đặc biệt của lao động, không tạo ra sản phẩm vật chất mà tạo ra giá trị tinh thần). Trong phạm vi bài này chỉ xin bàn về da và khu trú lớp da trên mặt – Đó là sạm da - Sạm có thể vùng gò má sau lan dần ra toàn mặt – Càng ngày càng sẫm màu hơn. Về cấu tạo ở da có 2 thành phần cần lưu tâm đó là chất protein đặc biệt gọi là Collagen – Collagen chiếm tới 75% cấu tạo trên da. Theo quy luật cuộc đời khi ngoài 30 ( ngày xưa nữ 7*4=28 tuổi, nam 8*4=32) thì lượng đạm này bắt đầu giảm, mỗi năm giảm 1-2-3% tuỳ điều kiện lao động, môi trường sống mà mức độ căng thẳng của trí não, mà Collagen giảm nhanh hay chậm. Chất thứ 2 là Elastin – Elastin có tác dụng làm đàn hồi(co dãn da) da người trẻ đàn hồi tốt, người già kém đàn hồi nên da nhăn nheo(mắt chân chim, trán nhăn…). Như vậy Callogen giảm, Elastin giảm, làm da kém mịn và nhăn nheo, tạo điều kiện cho mảng thâm lắng đọng đó là sắc tố da(Melanin). Melanin hay sắc tố da càng nhiều, da càng đen(thế giới chia làm 3 laọi màu da: Da trắng, da vàng, da đen, là bởi hắc tố da này). .Cổ nhân giải thích về sạm da như sau: - Thứ nhất là yếu tố tuổi - con gái 7 tuổi thiên quý đến thay răng thay tóc, 7*2= 14 thiên quý đủ, cơ thể phát triển, da dẻ mịn màng, răng trắng tóc đen, tóc mượt dài ra nhanh, có kinh. 7*4= 28, lao động vất vả, sinh đẻ nhiều, kinh nguyệt có thể rối loạn, ảnh hưởng tới thận và có xuất hiện nốt da thâm trên mặt, da kém mịn màng, tuổi càng tăng da càng khô, mảng thâm càng rộng. 7*7= 4ên quý dần cạn, da nhăn nheo, mảng thâm càng đậm,Da khô sạm đen và nhăn nheo là biểu hiện sự lão hoá. Ngoài vai trò của thận, cần lưu ý đến vai trò của quá trình sống, căng thẳng lao động vất vả, làm huyết kém lưu thông dễ sinh đàm, sinh phong(huyết kém là âm hư – âm hư sinh nóng trong, huyết kém sinh tỳ hư - tỳ hư sinh đàm trệ. Thế là phong đàm làm da khô, nhăn nheo và xạm đi.Phế chủ khí ,chủ bì mao .Phế tốt da lông mượt ,sáng ,nhuận . Vì vậy phòng và chữa da khô, xạm da rất khó, chứ không đơn giản như vài thứ thuốc bôi vẫn quảng cáo Mà có người đã tiền mất tật tăng .. Tuy vậy con người vẫn có thể tác động để làm chậm quá trình lão hoá của da. Hai là môi trường sống và chế độ lao động. Nói điều này không dễ lựa chọn bởi trên 80% dân lao động nước ta còn phải lao động nặng nhọc vất vả mà thu nhập lại thấp. Môi trường sống còn hạn hẹp – Ô nhiễm từ nhiều phía,Không khí ,đất ,nước ,và Quan hệ con người với nhau ,Gây cau có ,tức giận ,hay buồn phiền ..đều làm làn da thay đổi màu sắc . đây cũng là yếu tố làm điều trị kém hiệu quả. Mỗi người tự tìm cho mình sao cho giảm bớt sức ép của cuộc sống, tranh thủ hít thở không khí trong lành và tranh thủ thư giãn và giải trí giúp đầu óc luôn thanh thản, sẽ làm chậm quá trình mất Collagen, mất Elastin và tăng đào thải Melanin. Ba là chế độ ăn uống – có đủ đạm, đường, mỡ, vitamin đạc biệt là vitamin e ,d .k và b5 và muối khoáng, không có thịt lợn, thịt bò thì thay bằng cua, ốc, bằng đậu, lạc, cần đủ rau, củ, quả, tuỳ nơi, tuỳ hoàn cảnh, các loại rau của quả tươi đều tốt cho sức khoẻ nói chung và làm mịn da nói riêng. Chế độ luyện tập xoa sát làn da để khí huyết lưu thông .để loại tế bào chết trên thượng bì  và nghỉ ngơi, nên dành thời gian tự xoa bóp da mặt, giữ vệ sinh da, tránh nắng nóng trên da, làm tăng mất nước và da khô nhanh bị xạm – Đi ngoài nắng hay làm việc ngoài trời nên có mũ nón rộng vành, tranh thủ bóng râm gần nơi lao động. Nóng làm mất nước khô da. Nắng có tia cực tím và tia hồng ngoại làm nóng và khô da, phá huỷ tế bào da, tạo thuận lợi cho hắc tố da lắng đọng – đen da. Ở môi trường nắng nóng chú ý uống tăng nước, nếu có loại nước chống nóng như nước sắn dây, nước mạch môn, nước mơ, nước sấu, chanh cam ... nước dâu càng tốt, có thể dùng công thức thuốc sau đun nước uống: Rễ cỏ tranh sao vàng Rễ dâu sao vàng Mạch môn sao Thiên môn sao Sắn dây củ sao Cam thảo sao Đẳng sâm sao Liều lượng cho một người uống là 12g Thuốc dùng chống sạm da có rất nhiều, mỗi loại một tác dụng riêng – Tuy vậy cần chú ý một số mỹ phẩm có thể làm khô da, xạm da nhanh hơn, thường dân gian dùng thao dựơc hoặc hoa quả: Hoa nhài, hoa hồng. hoa lan, hoa đại, hoa bưởi, đem nước rửa mặt hay dắp hoa lên mặt hang ngày. Lấy vỏ cây thông chè tươi ,lá chanh lá bười .. đun nước tắm, dùng nước đó rử mặt hàng ngày 3-4 lần cũng rất tốt. Mỗi lần rửa mặt là một lần xoa sát mặt để tăng chất dinh dưỡng da mặt, loại bỏ tụ cầu bám trên da.Tụ cầu này có thể chui vào lỗ chân lông gây mụn bọc, hậu quả là da sần sùi nhiều tàn nhang. Hàng ngày dùng dung dịch sau đắp mặt: Mật ong(bạch mật), phải chọn đúng là loại dịch lỏng có vị ngọt, mùi thơm đặc biệt do ong mật tạo ra, trong mật ong có nước, 75% đường, có các muối phôtphát, canxi, mague, một số men tiêu hoá, vitamin… nên có tác dụng nuôi dưỡng da và chống nhiễm trùng cho da rất tốt. Mật ong 2 thìa Nho ép cả hạt 2 thìa. Trộn đều để bôi da mặt, ngày bôi 1-2 lần, sau 30’ mới rửa mặt. Công thức 2: Mật ong 2 thìa Nước trà xanh vừa đủ tạo dịch nhão Nước ép đu đủ ½ thìa Nước ép xoài ½ thìa Quấy đều 4 thứ đắp lên mặt ở tư thế nằm thư dãn , khi đắp tinh thần cần thoái mái vui tươi cho da mặt dễ ngấm thuốc, sau 30’ mới rửa mặt. có thể đắp bôi lên da ngày 2 lần. Ở người yếu và trên 40 tuổi có thể dùng thêm thuốc bổ can thận chú ý ngũ vị và phá cố chỉ . gia sa sâm   mạch môn thiên môn .. sắc uống hàng ngày. Bài thuốc: Thục địa 16g Đan bì 6g Đương qui 12g Hoài sơn 16g Bạch linh6g Xích thược 12g Sơn thù 8g Trạch tả 8g Ngũ vị 8g Mạch môn 12g Can khương 8g Tóm lại muốn gữi da đẹp, không bị xạm da cần chú ý nhiều mặt từ chế độ lao động, sinh hoạt, môi trường lao động( trong đó cần kể tới quan hệ trong cuộc sống gữi cho cân bằng), chế độ ăn uống - Cuối cùng là dùng thuốc hợp lý, Mỹ phẩm có thể là con dao 2 lưỡi./.